Recensie: Zijn tijd ver vooruit

Het leven van Heinrich von Kleist (1777 – 1811) was kort, tragisch en op een bepaalde manier ook meeslepend. Dat laatste gold beduidend minder voor hem, maar als schrijver weet hij daadwerkelijk te vervoeren en bekoren. En hij is het toonbeeld van een getormenteerde kunstenaar. Kleist had van nature al een weinig stabiele persoonlijkheid, deze werd bovendien overhoop gegooid toen hij de filosofische werken van Immanuel Kant las. De ideeën van Kant deden hem grondig twijfelen aan het vooruitgangsoptimisme waaraan hij tot dan toe vastgehouden had, hij brak zijn studies af en begon dor Europa te reizen. Nergens vond hij echter rust of een thuis zodat de doelden Kleist uiteindelijk terugkeerde nar zijn geboorteland Duitsland.

Zijn werk straalt iets opzettelijk kunstmatigs uit, dat de onechtheid van de wereld weerspiegelt. Kleist was steeds een buitenstaander in zijn tijdgeest. Pas in de 20e eeuw werd zijn oeuvre, onder andere door Thomas Mann, werkelijk 'ontdekt'.

Een origineel kunstgreep van Kleists toneelstukken bestaat er zo bijvoorbeeld in, de dramatische actie niet rechtstreeks op de scène uit te beelden, maar steeds 'van horen zeggen', indirect op de bühne te laten berichten: een proces dat teichoscopie wordt genoemd en zijn tijd ver vooruit was.

Een aantal geschriften in deze fraai verzorgde uitgave gaan over muziek en ‘filosofie en kunst’. Naast de meeslepende verhalen zijn dit zeer interessante teksten waaruit wederom blijkt hoe ver hij zijn tijd vooruit was. Na het lezen van zijn verzameld proza rijst de vraag wat er allemaal verloren is gegaan door zijn voortijdige (en vrijwillige) dood.  

Titel: Verzameld proza
Auteur: Heinrich von Kleist
Uitgeverij: Atheneum-Polak & Van Gennep
Pagina’s: 336
Prijs: € 32,50